D vitamin eksikliği belirtileri nelerdir? D vitamin eksikliği neden olur?

Ocak 9, 2026

yasampark

D vitamin eksikliği, günümüzde her yaş grubunda giderek daha sık görülen ve birçok sistemi etkileyen önemli bir sağlık sorunudur. İç hastalıkları pratiğinde sık karşılaşılan bu durum, sadece kemik sağlığını değil; kaslar, bağışıklık sistemi, ruh hali ve metabolik dengeyi de yakından ilgilendirir. Özellikle modern yaşam tarzı, kapalı alanlarda geçirilen uzun saatler ve yanlış beslenme alışkanlıkları bu eksikliğin yaygınlaşmasına neden olmaktadır.

↪ Evde Laboratuvar Hizmeti

D vitamini vücutta ne işe yarar?

Kalsiyum ve fosfor metabolizmasının düzenlenmesinde temel rol oynar. Kemiklerin mineral yoğunluğunu korur, kas fonksiyonlarını destekler ve bağışıklık sisteminin düzgün çalışmasına katkı sağlar. Ayrıca hücre büyümesi, hormon dengesi ve inflamasyonun kontrolünde de etkilidir. Bu nedenle D vitamin eksikliği, sadece kemik erimesiyle sınırlı olmayan çok yönlü sağlık sorunlarına yol açabilir.

D vitamin eksikliği belirtileri nelerdir?

Klinikte D vitamin eksikliği olan bireylerde belirtiler hafif ve belirsiz olabileceği gibi, ileri durumlarda yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

Sürekli yorgunluk ve halsizlik
Kas ağrıları ve kas güçsüzlüğü
Kemik ve bel ağrıları
Sık enfeksiyon geçirme
Soğuğa karşı hassasiyet
Depresif ruh hali, isteksizlik
Konsantrasyon güçlüğü
Saç dökülmesi
Geç iyileşen yaralar

Uzun süre tedavi edilmeyen D vitamin eksikliği, erişkinlerde osteomalaziye, yaşlılarda düşme riskinin artmasına ve kemik kırıklarına zemin hazırlar.

📞 İstanbul Evde Doktor Hizmeti

Çocuklarda D Vitamin Eksikliğinin Etkileri

Çocukluk döneminde D vitamin eksikliği, kemik gelişimini doğrudan etkileyen önemli bir sağlık sorunudur. D vitamini yetersizliği, kalsiyum ve fosfor emilimini bozarak kemik mineralizasyonunun azalmasına neden olur. Bunun sonucunda büyüme geriliği, kemiklerde yumuşama ve şekil bozuklukları ortaya çıkabilir. İleri vakalarda raşitizm gelişerek bacak eğrilikleri ve göğüs kafesi deformasyonları görülebilir. Ayrıca bağışıklık sistemi zayıfladığı için çocuklarda enfeksiyonlara yatkınlık artar.

Yaşlılarda D Vitamin Eksikliğinin Etkileri

Yaşlı bireylerde D vitamin eksikliği, kas ve kemik sağlığı üzerinde ciddi olumsuz etkilere sahiptir. Kas gücünün azalmasıyla birlikte sarkopeni gelişebilir ve bu durum denge bozukluklarına yol açar. Denge kaybı, düşme riskini artırarak kalça ve omurga kırıkları gibi ciddi sonuçlara neden olabilir. Aynı zamanda kemik mineral yoğunluğunun azalması osteoporoz riskini yükseltir. Bu nedenle yaşlı bireylerde düzenli D vitamini düzeyi takibi ve koruyucu önlemler büyük önem taşır.

D vitamin eksikliği neden olur?

Birçok çevresel, beslenmeye bağlı ve fizyolojik faktör D vitamin eksikliği gelişimine katkıda bulunur. Modern yaşam tarzı, kronik hastalıklar ve emilim bozuklukları bu eksikliğin en sık görülen nedenleri arasında yer almaktadır. Aşağıda, klinik uygulamalarda en sık karşılaşılan nedenler ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Yetersiz güneş ışığına maruz kalma

D vitamini sentezinin yaklaşık %80–90’ı güneş ışınlarının deriyle teması sonucu gerçekleşir. Günümüzde kapalı alanlarda çalışma, şehir yaşamı ve uzun süre evde kalma bu sentezi belirgin şekilde azaltmaktadır. Güneş koruyucu kremlerin yoğun kullanımı da D vitamini üretimini sınırlar. Özellikle kış aylarında güneş ışınlarının yetersiz olması riski daha da artırır. Bu durum, sağlıklı bireylerde bile D vitamin eksikliği gelişmesine yol açabilir.

Beslenme yetersizliği

Besinlerle alınan D vitamini miktarı sınırlıdır ve düzenli tüketilmediğinde eksiklik kaçınılmaz hale gelir. Yağlı balıklar, yumurta sarısı ve D vitamini ile zenginleştirilmiş süt ürünleri başlıca kaynaklardır. Tek tip ve dengesiz beslenme alışkanlıkları bu gıdaların yeterince alınmasını engeller. Vejetaryen veya düşük yağlı diyet uygulayan bireylerde risk daha yüksektir. Uzun süreli beslenme yetersizliği D vitamin eksikliği gelişimini hızlandırır.

Emilim bozuklukları

D vitamini yağda çözünen bir vitamin olduğu için bağırsaklardan emilimi sağlıklı sindirim sistemi gerektirir. Çölyak hastalığı, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi inflamatuvar bağırsak hastalıkları emilimi olumsuz etkiler. Mide ve bağırsak cerrahileri sonrası da D vitamini emiliminde azalma görülebilir. Bu durum yeterli alım olsa bile kandaki düzeylerin düşük kalmasına neden olur. Emilim bozukluğu olan bireylerde D vitamin eksikliği sık görülür.

Obezite

Obez bireylerde D vitamini yağ dokusunda depolanarak dolaşımdaki aktif formun azalmasına neden olur. Bu durum kanda ölçülen D vitamini düzeyinin düşük çıkmasına yol açar. Aynı zamanda obeziteye eşlik eden inflamasyon ve metabolik değişiklikler D vitamini kullanımını da etkiler. Fiziksel aktivitenin azalması ve güneşe daha az çıkılması riski artırır. Bu nedenle obezite, D vitamin eksikliği için önemli bir risk faktörüdür.

Karaciğer ve böbrek hastalıkları

D vitamininin aktif forma dönüşmesi karaciğer ve böbreklerde gerçekleşen metabolik süreçlerle mümkündür. Karaciğer hastalıklarında ilk hidroksilasyon aşaması bozulabilir. Böbrek hastalıklarında ise aktif form olan kalsitriol üretimi azalır. Bu durum, yeterli alım ve güneşlenmeye rağmen etkili D vitamini seviyesinin düşmesine neden olur. Kronik organ hastalıklarında D vitamin eksikliği yakından takip edilmelidir.

D vitamin eksikliği bağışıklık sistemini nasıl etkiler?

Bağışıklık sistemi üzerinde önemli rolü olan D vitamini, enfeksiyonlara karşı savunmayı güçlendirir. Yapılan çalışmalar, D vitamin eksikliği olan bireylerde üst solunum yolu enfeksiyonlarının daha sık görüldüğünü göstermektedir. Ayrıca otoimmün hastalıklarla da ilişkilendirilmektedir.

Ruh sağlığı ile ilişkisi

Son yıllarda yapılan araştırmalar, D vitamin eksikliği ile depresyon, anksiyete ve duygu durum bozuklukları arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. D vitamini, beyinde serotonin sentezini destekleyerek ruh hali üzerinde olumlu etki gösterir.

Vücudun ihtiyaç duyduğu vitaminler + Günlük vitamin ihtiyacı tablosu

D vitamin eksikliği nasıl teşhis edilir?

Kanda 25-hidroksi D vitamini düzeyinin ölçülmesiyle konur. Bu test, vücuttaki D vitamini depolarını en doğru şekilde yansıtan laboratuvar parametresidir. Dahiliye hekimleri tanı sürecinde yalnızca kan sonucunu değil; hastanın şikâyetlerini, güneşe maruz kalma durumunu, beslenme alışkanlıklarını ve mevcut kronik hastalıklarını da birlikte değerlendirir. Ayrıca kullanılan ilaçlar ve emilim bozukluğu varlığı da göz önünde bulundurulur. Kandaki D vitamini düzeyinin 20 ng/mL’nin altında olması D vitamin eksikliği olarak kabul edilir. 20–30 ng/mL arası değerler ise yetersizlik olarak değerlendirilir. Erken tanı, olası komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşır.

Tedavi ve korunma yolları

Tedavi kişiye özel planlanır. Hafif olgularda günlük veya haftalık destekler yeterli olabilirken, ileri D vitamin eksikliği durumlarında yükleme tedavileri gerekebilir. Tedavi sürecinde:

- Doktor önerisi olmadan yüksek doz kullanılmamalıdır
- Düzenli kan kontrolleri yapılmalıdır
- Güneşten kontrollü şekilde faydalanılmalıdır
- Dengeli beslenme alışkanlığı kazanılmalıdır